Ain’t no sunshine Καλύτερη ερμηνεία με Michael Jackson

1972 Michael Jackson at Royal Command Performance at the London Palladium � Chris Walter Jacksons

1972 Michael Jackson at Royal Command Performance at the London Palladium � Chris Walter Jacksons

Αντί προλόγου: ο τίτλος που θα ήθελα γι’αυτό το κείμενο είναι «Όταν ο Μάικλ Τζάκσον σε εφηβική ηλικία τραγουδούσε καλύτερα από φτασμένους καλλιτέχνες απαιτητικά τραγούδια για ενήλικες» αλλά είναι μεγάλος. Όποιος είναι ανυπόμονος, μπορεί να παρακάμψει το κείμενο που ακολουθεί και να πάει κατευθείαν στο τέλος του, όπου υπάρχει βίντεο του «Ain’t no sunshine», υποτιτλισμένο στα ελληνικά.

Ο Μάικλ Τζάκσον ως μουσικός για τον πολύ κόσμο

Αν θέλετε να αναδημοσιεύσετε το κείμενο αυτό, παρακαλώ να βάλετε ενεργές λινκ που να οδηγεί στο μπλογκ, δηλαδή https://mjacksontruth.wordpress.com. 

Όπως συμβαίνει με πολλούς καλλιτέχνες, έτσι κι ο Μάικλ Τζάκσον είναι γνωστός μουσικά κυρίως για τις μεγαλύτερες επιτυχίες του και περισσότερο γι’αυτές που προτιμούν οι νέοι. Κι είναι χαρακτηριστικό ότι οι περισσότεροι, ανάμεσά τους και ανίδεοι κατακριτές του, όχι μόνο γνωρίζουν μόνο 5-7 τραγούδια του- όπως το Billie Jean, το Beat it, το  Thriller, το  Earth song και άντε και το They don’t care about us- αλλά αγνοούν και δεν μπορούν να τον φανταστούν σε άλλα είδη μουσικής (πχ συμφωνική που, ναι, έχει δημιουργήσει και τέτοια μουσική).

Γιατί γίνεται αυτό; Σίγουρα γίνεται χωρίς λογική-ηθική βάση κι η εξήγηση είναι απλή. Το γεγονός ότι είχε μοναδική απήχηση (ήταν δηλαδή εμπορικός) και το μεγαλύτερο φαν κλαμπ ειδικά στις μικρότερες ηλικίες, σε συνδυασμό με τη γενικότερη πολιτική προώθησης της μουσικής του (Mtv, βίντεο κλιπ, διάθεση δίσκων) ήταν κάτι που συνέβαλε στην κατηγοριοποίησή του σε ποπ είδωλο. Κι απ’αυτό ξεκίνησε μια παρερμηνεία. Λέω παρερμηνεία γιατί από μικρός ποτέ δεν τραγούδησε στον ίδιο δίσκο μόνο ένα στυλ μουσικής. Ο ίδιος δίσκος μπορεί να είχε και ροκ και ποπ ήχο και μπαλάντες ή οτιδήποτε άλλο. Μάλιστα αυτό το είχε επισημάνει και μία δημοσιογράφος σε μία συνέντευξη του το 1983 κι ο ίδιος της είπε πως δημιουργούσε όπως ένιωθε και ότι πρόβαλε μέσω της μουσικής του ό,τι του ερχόταν σαν αίσθηση αυθόρμητα χωρίς να ασχολείται με «χημείες» (εννοούσε χωρίς κανόνες που διέπουν τα διάφορα είδη) (δείτε τη συνέντευξη εδώ).

Το μουσικό του υπόβαθρο, το ταλέντο του, οι γνώσεις του και τελικά κι η μουσική του υπόσταση κι η καλλιτεχνική του αξία υποβαθμίστηκαν εξαιτίας της παραπάνω παρερμηνείας αλλά κι εξαιτίας της μεθοδευμένες επίθεσής του από τα μμε. Η βίαιη και επαναλαμβανόμενη εξίσωσή του από τα μμε με την εικόνα του γελοίου/μισότρελου/αφελούς/παιδαριώδους παράξενου στην αρχή και του εγκληματία στη συνέχεια επισκίασαν την πραγματική του εικόνα κι ο κόσμος ωθήθηκε από τα μμε να τον αντιμετωπίζει όχι ως μουσικό αλλά ως την ανθρώπινη γραφική και αποκρουστική φιγούρα που εκείνα επέβαλαν στη συνείδησή του. Κι έτσι αδικήθηκε όχι μόνο ως άνθρωπος αλλά κι ως καλλιτέχνης.

Αν θέλετε να αναδημοσιεύσετε το κείμενο αυτό, παρακαλώ να βάλετε ενεργές λινκ που να οδηγεί στο μπλογκ, δηλαδή https://mjacksontruth.wordpress.com

Μάικλ Τζάκσον πηγαίο ταλέντο – Ένα παράδειγμα: Ain’t no sunshine

Επέλεξα ένα τραγούδι, το «Ain’t no sunshine», με σκοπό να αποκαταστήσω όσο μπορώ την αδικία στο καλλιτεχνικό επίπεδο. Πρώτα όμως θα ήταν καλό να θυμηθούμε κάτι άλλο που είπαμε εδώ στο MJacksontruth. Να  θυμηθούμε τα λόγια του Smokey Robinson ο οποίος είπε τα εξής άκρως κολακευτικά λόγια που μπορεί να ακούσει ένας καλλιτέχνης: α) όταν άκουσε τον 10χρονο Μάικλ να τραγουδάει το κομμάτι του «Who’s loving you», δεν πίστευε ότι ήταν τόσο μικρός και ήθελε να δει την ταυτότητά του και β) μέχρι να ακούσει το κομμάτι του ερμηνευμένο από τον Μάικλ Τζάκσον, «νόμιζε πως το τραγουδούσε» (δηλαδή ο ΜΤ, αν και παιδάκι, τραγούδησε καλύτερα κι από τον ίδιο το δημιουργό)

Ain’t no sunshine

Κι αν ο δημιουργός του «Who’s loving you» υποκλίθηκε στον 10χρονο κιόλας Μάικλ Τζάκσον, ένας άλλος καλλιτέχνης  είδε δική του σύνθεση, το «Ain’t no sunshine», να γίνεται υπερατλαντική επιτυχία από τον 14χρονο πια Μάικλ Τζάκσον.

Το «Ain’t no sunshine» είναι μια σύνθεση που έγραψε και πρωτοτραγούδησε το 1971 ο 33χρονος τότε Bill Withers, καλλιτέχνης που το 1972 βραβεύτηκε κιόλας με Grammy για την καλύτερη R&B σύνθεση. Χαρακτηριστικά διαβάζουμε ότι, ενώ με τον Bill Withers το «Ain’t no sunshine» δεν μπήκε καν στα βρετανικά τσαρτ, 1 χρόνο αργότερα, όταν το τραγούδησε ο Μάικλ Τζάκσον, το ανέβασε στη θέση νούμερο 8 κι αυτό, ξαναλέω, σε ηλικία μόλις 14 ετών. Το τραγούδι πλέον ανήκει στην κατηγορία των «κλασικών» κομματιών και το τραγούδησαν κι άλλοι καλλιτέχνες, όπως ο Τζο Κόκερ, ο Πρινς, Ο Πολ Μακάρτνει, ο Στινγκ και άλλοι. Ο Bill Withers κατάφερε να μπει στα βρετανικά τσαρτ μ’αυτό το τραγούδι μόλις το 2009, χάρη στην προβολή που του έγινε από την τηλεοπτική εκπομπή «British’s got talent» (το αντίστοιχο σ’εμάς «Ελλάδα, έχεις ταλέντο»). Να προσθέσω επίσης για την ιστορία ότι, σύμφωνα με τη λίστα του Rolling Stone, το τραγούδι αυτό κατέχει τη 285η θέση στα 500 καλύτερα τραγούδια που γράφτηκαν ποτέ.

Michael Jackson May 1972

Πέρα όμως από την εντυπωσιακή εμπορική πορεία, νομίζω πως ο Μάικλ Τζάκσον και με αυτό το τραγούδι απέδειξε ήδη από μικρός ότι ήταν ικανός να προκαλέσει αμηχανία στο δημιουργό με την ερμηνεία του. Όπως και στο “Who’s loving you”, έτσι και σ’αυτό το τραγούδι οι στίχοι περιγράφουν μια κατάσταση συναισθηματική, αυτή της μελαγχολίας στον έρωτα, την οποία ο Μάικλ Τζάκσον δε θα μπορούσε να γνωρίζει και όντως δεν είχε βιώσει. Μπορεί στα 14 μας να συμβαίνει να φλερτάρουμε ή και να τα «φτιάχνουμε», όπως λένε οι έφηβοι, μα αυτό δε συνέβη στον 14χρονο Μάικλ Τζάκσον είτε γιατί ήταν πολύ ντροπαλός αλλά και ανασφαλής σε σχέση με την εικόνα του (σπυράκια κλπ) είτε γιατί πολύ απλά ο χρόνος του ήταν μοιρασμένος μεταξύ σχολείου, στούντιο και ζωντανών εμφανίσεων. Επιπλέον όμως εκ των πραγμάτων λόγω της ηλικίας του δε γινόταν να έχει την εσωτερικότητα που έχουν και στίχοι και η μελωδία κι όμως ο Μάικλ Τζάκσον την είχε.

Θα τολμήσω να πω ότι, μολονότι δεν έχω μουσικές γνώσεις, ο 33χρονος Bill Withers το τραγούδησε μεν σωστά και όμορφα μα ο 14χρονος Μάικλ Τζάκσον το είπε με περισσότερο συναίσθημα και με πιο πλούσια τεχνοτροπία, αν μπορώ να χρησιμοποιήσω αυτό τον όρο. Ο Bill Withers είναι πιο κάθετος, πιο ευθύς, πιο ουδέτερος. Ο Μάικλ Τζάκσον φαίνεται να νιώθει περισσότερο τους στίχους και μεταδίδει το νόημά τους και με το παίξιμο της φωνής του η οποία, όσο περνάνε τα κουπλέ, παρουσιάζει κορυφώσεις όλο και πιο έντονες. Να πω σ’αυτό το σημείο ότι αίσθησή μου είναι ότι το τραγούδι δουλεύτηκε διαφορετικά, όταν κυκλοφόρησε με τον Μάικλ Τζάκσον. Καταρχήν έχουν διαφορετική διάρκεια κι επιπλέον στις εκτελέσεις του Bill Withers δε βρίσκω κάποια που να περιέχει το «μιλητό» τραγούδισμα που κάνει ο Τζάκσον στην αρχή. Αίσθησή μου δηλαδή είναι ότι στην εκτέλεση του Τζάκσον η εταιρεία πρόσθεσε στην αρχή ένα κουπλέ που επαναλαμβάνει τους ίδιους στίχους αλλά όχι τραγουδιστά.

Η «τελειότητα» στην ερμηνεία του Μάικλ Τζάκσον φαίνεται ήδη από το πρώτο λεπτό στη διάρκεια του οποίου τραγουδά πολύ φυσικά και πειστικά το πεζό μέρος του τραγουδιού. Μπορεί η χροιά να φαίνεται ότι είναι ενός πολύ νεαρού ατόμου μα ο τόνος είναι όμοιος μ’ενός ενήλικα που νιώθει έντονα συναισθήματα.  Στο 2:03 αρχίζει και βάζει ένταση (φωνητική αλλά και ψυχική) επαναλαμβάνοντας την πρόταση “I know” δυνατά και κοφτά, δίνει δηλαδή μια δραματικότητα στην πρόταση αυτή, κάτι που ο Bill Withers δεν είχε κάνει, καθώς την ίδια πρόταση την τραγουδά ακριβώς όπως όλους τους στίχους. Στη συνέχεια ο Μάικλ Τζάκσον, αφού μας έχει πει περί τίνος πρόκειται κι έχει μπει κι ο ίδιος στην ψυχή του στιχουργού, καθώς κορυφώνεται το συναίσθημα γιατί πια τα έχει πει όλα κι έχει αποκαλυφθεί, απελευθερώνεται και στο 3:17 βγάζει μια δυνατή κορώνα κι έτσι «ξεσπάει». Κάπου εκεί μάλλον έχει έρθει κάτι σαν κάθαρση, έχει βγάλει το συναίσθημά του, έχει ξεδώσει και οι τόνοι πέφτουν. Ταυτόχρονα μας προετοιμάζει για μια ήρεμη έξοδο, καθώς η έξοδος οφείλει να είναι ήρεμη μετά από τις αποκαλύψεις και το φορτσάρισμα. Η ψυχή του απελευθερώθηκε από το βάρος των συναισθημάτων του που κουβαλούσε και πια τα έβγαλε έξω και σχεδόν απαλλάχτηκε απ’αυτά ή έστω τα μοιράστηκε. Η ένταση και οι φωνητικές φιγούρες αποκτούν αντίστοιχα ηρεμία και απλότητα και στο 3:37 ο ερμηνευτής Μάικλ Τζάκσον μας βάζει στο κλίμα του πιο ήρεμου τέλους (ή καταλαγιασμένου πάθους). Ο Μάικλ Τζάκσον από’κει κι έπειτα τραγουδά πιο ήρεμα, ενώ η φωνή του πέφτει σε ένταση και ενώνεται με τη φωνή των γυναικών που κάνουν φωνητικά. Από την κορώνα κι έπειτα οι δεύτερες φωνές ακούγονται πιο έντονα κι είναι σα να υπάρχει συνεργασία μεταξύ βασικού τραγουδιστή και χορωδίας (εννοώ  τα backing vocals- αν διαβάζει μουσικός, ας με διορθώσει, αν κάνω λάθος).

Γενικότερα γνώμη μου είναι πως με τον Μάικλ Τζάκσον το ίδιο το τραγούδι είναι πιο πλούσιο κι ίσως αυτό να του χρειαζόταν. Η εικόνα δηλαδή είναι ότι ο Bill Withers απλά συνέθεσε ένα ωραίο τραγούδι και μας έδωσε τη βάση. Αλλά ο Bill Withers ήταν ουδέτερος, σχεδόν σα να ντρεπόταν που έκανε μια τόσο προσωπική αποκάλυψη. Ίσως πάλι να ήθελε να είναι λιτός που κι αυτό είναι μια άποψη βέβαια. Ωστόσο με τον Μάικλ Τζάκσον το τραγούδι έγινε πιο εκφραστικό και λιγότερο μοναχικό. Μιλώντας μεταφορικά, θα έλεγα πως, για παράδειγμα, το ότι μετά την κορώνα τραγουδάει παρέα με μια χορωδία συμβολίζει το μοίρασμα. Ο Μάικλ Τζάκσον τραγουδούσε μόνος, στην αρχή πεζά σα να έλεγε απλά τον πόνο του σε ένα φίλο ή στον εαυτό του, μετά πρόσεξε τη μουσική κι άρχισε πια να τραγουδάει, η μουσική τον ενθάρρυνε κι έβγαλε όλο του το πάθος που κορυφώθηκε με την κορώνα κι αφού τα έβγαλε από μέσα του, ένιωσε καλύτερα κι ηρέμησε, ενώ το κοινό του (η χορωδία) με το οποίο μοιράστηκε τον πόνο του τον ένιωσε και στο τέλος τραγούδησαν μαζί. Το πάθος μοιράστηκε, ο τραγουδιστής δεν είναι πια μόνος. Όλο αυτό βέβαια είναι προσωπική και μάλλον φιλολογικού ενδιαφέροντος ερμηνεία, ίσως και περιττή για τη μουσική ανάλυση. Γεγονός πάντως είναι ότι η θεατρικότητα που προστέθηκε με τον Μάικλ Τζάκσον στο τραγούδι το έκανε πιο πλούσιο και νομίζω τόνισε περισσότερο την ομορφιά του. Φυσικά το πιο πιθανό είναι να μην ήταν δική του ιδέα όλο αυτό (αν και ήταν ικανός για κάτι τέτοιο) αλλά και πάλι το ότι το τόλμησαν μαζί του δείχνει πόσες δυνατότητες είχε ως μουσικός, αν και μόλις 14 ετών.

Ξαναλέω, δεν έχω μουσικές γνώσεις αλλά όσα περιέγραψα παραπάνω μου δείχνουν ότι και φωνή που μπορούσε να την κάνει ό,τι ήθελε είχε αλλά είχε και ευφυία. Αν αυτά δεν αρκούν για να τον χαρακτηρίσουν ως ένα πηγαίο και μεγάλο ταλέντο, τότε ποια είναι τα γνωρίσματα που πρέπει να έχει ένας αξιόλογος καλλιτέχνης; Σίγουρα πάντως αυτά τα χαρακτηριστικά που ήδη είχε ως καλλιτέχνης από τα 14 του δεν τα συναντούμε στα ποπ είδωλα, ειδικά στα σημερινά. Γιατί σ’αυτό θέλω να καταλήξω: ο Μάικλ Τζάκσον μπορεί να είχε το εξωτερικό περιτύλιγμα ενός ποπ καλλιτέχνη, αλλά, όσον αφορά τις ικανότητές του αλλά και την προσωπική του συμβολή στην ερμηνεία, ήταν πολύ προικισμένος και ευσυνείδητος. Είχε και πολύ καλή φωνή και ταυτόχρονα μελετούσε πολύ ώστε να πετύχει το συναίσθημα που απαιτούσε ένα τραγούδι και να το αποδώσει όσο καλύτερα γινόταν.

Ακούστε εδώ το «Ain’t no sunshine» από τον Bill Wither

Κι εδώ από τον Μάικλ Τζάκσον

Πείτε μου ειλικρινά ποια ερμηνεία προτιμάτε. Και θα χαρώ ιδιαίτερα να δω και σχόλια μουσικών που είτε θα με διορθώνουν είτε θα μας δώσουν επιπλέον στοιχεία-ερμηνείες.

Θα χαιρόμουν πολύ να διάβαζαν αυτό το κείμενο καλλιτέχνες της λεγόμενης ποιοτικής μουσικής κι ακόμη περισσότερο να ασχολούνταν κι οι ίδιοι πχ με το βίντεο που έφτιαξα και, εφόσον το αγνοούσαν, να το είχαν στην πορεία ως σημείο αναφοράς και να το περιελάμβαναν στη σκέψη τους. Είναι απογοητευτικό να βλέπεις καλλιτέχνες που υποτίθεται μιλούν για ποιότητα να λαβαίνουν υπόψη τους μόνο τον Χατζιδάκι ή τον Θεοδωράκη και να περιφρονούν ή αγνοούν καλλιτέχνες όπως ο Μάικλ Τζάκσον εξαιτίας στην ουσία όσων είπα στην αρχή περί ποπ ειδώλου.

Πηγές:

http://www.songfacts.com/detail.php?id=664

http://en.wikipedia.org/wiki/Ain’t_No_Sunshine

http://www.evi.com/q/what_genre_is_ain’t_no_sunshine

Ελάτε και στη σελίδα στο Facebook να κάνετε like https://www.facebook.com/MichaelJacksonTruth

Διαβάστε επίσης: Η ιδιοφυία του Μάικλ Τζάκσον

Αν θέλετε να αναδημοσιεύσετε το κείμενο αυτό, παρακαλώ να βάλετε ενεργές λινκ που να οδηγεί στο μπλογκ, δηλαδή https://mjacksontruth.wordpress.com.

This entry was posted in Η αναγνώριση από τους καλλιτέχνες, Τέχνη, αμερικάνικη τέχνη and tagged , , , , , , , , , , , . Bookmark the permalink.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s